Bài toán chuyển động cùng chiều lớp 5 (chuyển động đuổi nhau) thường yêu cầu tìm thời gian đuổi kịp hoặc khoảng cách, sử dụng công thức chính: Thời gian gặp nhau = Khoảng cách ban đầu : Hiệu vận tốc. Các dạng bài tập phổ biến:
1. Dạng tìm thời gian đuổi kịp

Ví dụ: Lúc 6 giờ một ô tô chở hàng đi từ A với vận tốc 45 km/giờ. Đến 8 giờ một ô tô du lịch cũng đi từ A với vận tốc 60 km/giờ và đi cùng chiều. Hỏi đến mấy giờ thì ô tô du lịch đuổi kịp ô tô chở hàng? 

Cách giải:

• Thời gian ô tô hàng đi trước: 8 giờ - 6 giờ = 2 giờ.
• Khoảng cách 2 xe lúc ô tô du lịch xuất phát: 45 x 2 = 90 (km).
• Hiệu vận tốc: 60 - 45 = 15 (km/giờ).
• Thời gian đuổi kịp là: 90 : 15 = 6 (giờ).
• Thời điểm gặp nhau: 8 giờ + 6 giờ = 14 giờ (2 giờ chiều). 

2. Dạng tìm khoảng cách ban đầu 

Ví dụ: Vừ đi ngựa với vận tốc 11 km/giờ. Đúng lúc đó Lềnh đi bộ với vận tốc 5 km/giờ và đi cùng chiều. Biết sau 1 giờ 20 phút Vừ đuổi kịp Lềnh. Hỏi khi bắt đầu đi Lềnh cách Vừ bao nhiêu km? 

Cách giải:

• Đổi: 1 giờ 20 phút = 4/3 giờ.
• Hiệu vận tốc: 11 - 5 = 6 (km/giờ).
• Khoảng cách ban đầu là: 6 x 4/3 = 8 (km). 

3. Dạng bài tập nâng cao (tìm vận tốc) 

Ví dụ: Hai ô tô ở A và B cách nhau 45 km cùng khởi hành một lúc và đi cùng chiều về phía C. Sau 3 giờ ô tô đi từ A đuổi kịp ô tô đi từ B và gặp nhau tại C. Tìm vận tốc của mỗi ô tô, biết tỷ số vận tốc của hai ô tô là 2/3. 

Cách giải:

• Hiệu vận tốc là: 45 : 3 =15 (km/giờ).
• Vận tốc xe chậm (B) là: 15 : ( 3 - 2 ) x 2 = 30 (km/giờ).
• Vận tốc xe nhanh (A) là: 30 + 15 = 45 (km/giờ). 

Lưu ý: 

• Nếu hai xe xuất phát cùng lúc, khoảng cách ban đầu là khoảng cách giữa 2 xe.
• Nếu hai xe xuất phát khác lúc, phải tính quãng đường xe đi trước đã đi được làm khoảng cách ban đầu.
• Đảm bảo đơn vị vận tốc (km/giờ) và thời gian (giờ) thống nhất.

MỘT SỐ BÀI TOÁN THỰC HÀNH: 

Bài 1: Một người đi xe đạp từ B đến C với vận tốc 12 km/h. Cùng lúc đó một người đi xe máy từ A cách B 48 km với vận tốc 36 km/h đuổi theo xe đạp. Hỏi sau bao lâu thì xe máy đuổi kịp xe đạp?

Bài 2: Một người đi xe đạp từ A đến B với vận tốc 15 km/h. Sau 4 giờ, một ô tô đi từ A đuổi kịp xe đạp với vận tốc 60 km/h. Hỏi kể từ lúc ô tô bắt đầu, sau bao lâu thì ô tô đuổi kịp xe đạp?

Bài 3: Một xe máy đi từ A lúc 8 giờ 37 phút với vận tốc 36 km/h. Đến 11 giờ 7 phút một ô tô cũng đi từ A đuổi theo xe máy với vận tốc 54 km/h. Hỏi ô tô đuổi kịp xe máy lúc mấy giờ?

Bài 4: Lúc 6 giờ một ô tô chở hàng đi từ A với vận tốc 45 km/giờ. Đến 8 giờ một ô tô du lịch cũng đi từ A với vận tốc 60 km/giờ và đi cùng chiều với ô tô chở hàng. Hỏi đến mấy giờ thì ô tô du lịck đuổi kịp ô tô chở hàng?

Bài 5: Một xe máy đi từ C đến B với vận tốc 36 km/giờ cùng lúc đó một ô tô đi từ A cách C 45 km đuổi theo xe máy với vận tốc 51 km/giờ. Tính thời gian để ô tô đuổi kịp xe máy.

Bài 6: Lúc 7 giờ một ô tô chở hàng đi từ A với vận tốc 40 km/giờ. Đến 8 giờ 30 phút một ô tô du lịch cũng đi từ A với vận tốc 65 km/giờ và đi cùng chiều với ô tô chở hàng. Hỏi đến mấy giờ thì ô tô du lịch đuổi kịp ô tô chở hàng.

Bài 7: Quãng đường AB dài 60 km. Có hai ô tô cùng xuất phát một lúc ở A và ở B, đi cùng chiều về phía C. Sau 4 giừo ô tô đi từ A và đuổi kịp ô tô đi từ B.
a. Tìm vận tốc của mỗi ô tô, biết tỉ số vận tốc của hai ô tô là 3/4
b. Tính quãng đường BC.

Bài 8: Một ô tô và một xe máy xuất phát cùng một lúc từ tỉnh A đến tỉnh B. Quãng đường AB dài 90 km. Hỏi ô tô đến B trước xe máy, biết thời gian ô tô đi là 1,5 giờ và vận tốc ô tô gấp rưỡi vận tốc xe máy.

Bài 9: Hai xe ô tô khởi hành cùng một lúc, một tại A và một tại B để đi về C. A cách B 60 km và B năm giữa A và C. Vận tốc C đi từ A là 80 km/giờ còn xe đi từ B có vận tốc 65 km/giờ. Hai xe đến C cùng một lúc.Tính khoảng cách BC.

Bài 10 : Hai xe máy một do người đứng tuổi đi một do người trẻ tuổi đi khởi hành cùng một lúc tại A để đi về B. Vận tốc của người đứng tuổi bằng vận tốc người trẻ tuổi đến B thì người đứng tuổi còn cách B là 32 km. Tính khoảng cách từ A đến B.